El Niño i La Niña: jak cykl na Pacyfiku porusza cenami płodów rolnych
Opublikowano · 2 min czytania
Co dwa do siedmiu lat powierzchnia środkowego i wschodniego tropikalnego Pacyfiku na kilka miesięcy się ociepla (El Niño) lub ochładza (La Niña). To wahanie, łącznie nazywane ENSO, przesuwa pasy opadów na całym świecie i zwiększa prawdopodobieństwo susz i powodzi w konkretnych regionach rolniczych. Służby meteorologiczne, takie jak amerykańska NOAA i australijskie Bureau of Meteorology, śledzą je i ogłaszają początek zjawiska, a rynki zbóż, roślin oleistych i produktów tropikalnych uważnie obserwują te prognozy.
El Niño: susza w Azji i Australii
El Niño zwykle przynosi suchszą pogodę Australii (pszenica, jęczmień, rzepak), Indonezji i Malezji (olej palmowy) oraz Indiom, gdzie może osłabić monsun, od którego zależą ryż, trzcina cukrowa i rośliny strączkowe. W 2009 r. El Niño sprawił, że indyjski monsun był nieregularny, wywołał najgorszą suszę od prawie czterech dekad i pomógł wynieść światowe ceny cukru na najwyższy poziom od blisko 30 lat. Olej palmowy reaguje z opóźnieniem, bo palmy potrzebują miesięcy na zawiązanie owoców: po silnym El Niño 2015-16 produkcja Malezji spadła w 2016 r. o 13%. Również suszę stojącą za wzrostem cen kakao w latach 2023-24 w Afryce Zachodniej wiązano z El Niño. Argentynie i południowej Brazylii przynosi on natomiast często pożądane deszcze.
La Niña: susza w obu Amerykach
La Niña mniej więcej odwraca ten układ. Zwiększa ryzyko suszy w Argentynie, południowej Brazylii i na południowych Wielkich Równinach USA, gdzie rośnie twarda czerwona pszenica ozima, podczas gdy Australia i Azja Południowo-Wschodnia bywają bardziej wilgotne. Sezon 2022/23 w Argentynie, trzeci z rzędu rok La Niña, pokazał, ile to może kosztować: zbiory soi spadły do ok. 25 mln ton wobec 43,9 mln rok wcześniej.
Co to oznacza dla cen
ENSO zmienia prawdopodobieństwa, a nie przesądza o pogodzie - niektóre lata El Niño mijają z normalnymi zbiorami w najbardziej narażonych regionach. Ponieważ rynki handlują oczekiwaniami, ceny często ruszają, gdy prognostycy podnoszą szansę wystąpienia zjawiska, na wiele miesięcy przed zbiorami, i cofają się, jeśli deszcz jednak przychodzi. W przypadku oleju palmowego i upraw drzewiastych wpływ na podaż może trwać do kolejnego roku. Jak ryzyko pogodowe przekłada się na ceny, wyjaśnia artykuł Pogoda i ryzyko cenowe; aktualne prognozy publikują Climate Prediction Center NOAA i australijskie Bureau of Meteorology.
Aktualne ceny do tematu
Najczęstsze pytania
- Jak często występują El Niño i La Niña?
- Nieregularnie, mniej więcej co dwa do siedmiu lat, a każde zjawisko trwa zwykle od dziewięciu do dwunastu miesięcy; pomiędzy nimi występują fazy neutralne.
- Które uprawy są najbardziej narażone na El Niño?
- Uprawy w Australii, Indiach i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie zwykle przynosi suszę: pszenica i rzepak w Australii, ryż, cukier i rośliny strączkowe w Indiach oraz olej palmowy w Indonezji i Malezji, który reaguje z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
- Czy La Niña zawsze oznacza suszę w Argentynie?
- Nie, ale zwiększa ryzyko. Zbiory soi w Argentynie w sezonie 2022/23 spadły do ok. 25 mln ton po trzech latach La Niña z rzędu, wobec 43,9 mln w poprzednim sezonie.